Kara Kum. De Zwarte Woestijn. Het is de naam van een belangrijk gebied van Turkmenistan, het tweede heetste gebied van de wereld, maar het is eveneens de naam van dit kanaal dat men er in de jaren zestig heeft gegraven. Dank zij het water dat hij brengt, het Kara Kum Kanaal laat de woestijn in Turkmenistan achteruit gaan. De irrigatie van de gronden heeft dit woestijnland toegelaten om exporteurs van vruchten en groenten te worden. Zijn pompoenen, meloenen en andere cucurbitacea zijn beroemd voor hun smaak van zon. Turkmenistan viert de pompoendag op acht augustus en het is een dag verlof voor het hele land. Onze vrienden van Tourine en Kasterlee zouden zich moeten inspireren en het idee toefluisteren aan onze politieke personen. Het is eveneens dit kanaal dat de katoen velden en de rijstvelden van Turkmenistan en Oezbekistan te drinken geeft.

Helaas is alles ver van positief te zijn. Het water dat door het Kara Kum Kanaal wordt gebracht, heeft men ergens moeten halen. En dat ergens, zijn het Syr Darya en Amu Darya, de zijriviers van de Aral Zee waarvan het uitputten grotendeels aan het Kara Kum kanaal is gemoeten. En het is niet het enige kwalijke gevolg van de cultuur op bevloeid terrein. Om een woestijn te laten vergroenen, is er eerst water nodig maar er zijn eveneens delfstoffen nodig: nitraten en fosfaten besmette meststoffen. En men is niet gierig met deze producten geweest. Zodanig dat de grond van zijn oorspronkelijke delfstoffen werd gewassen en dat de afvloeiingswateren met nitraten en met fosfaten belast zijn, dat betekent van alles wat men voor eutrofie nodig heeft, de meren en rivieren waar zij uiteindelijk aankomen. Wanneer zij er aankomen. Meestal worden zij door de verdamping verhinderd en de meststoffen die niet door de planten worden verbruikt, zetten zich in de grond neer zodat zij ongeschikt worden voor elk landbouwgebruik. Een succes!

Is het zo erg om een woestijn te verslechteren? Het is altijd ernstig een ecosysteem te wijzigen zonder de gevolgen op lange termijn van deze wijziging te kennen. Het voorbeeld van de Aral Zee is daar, om ons het te bevestigen. En hij is de enige.

Bovendien is Kara Kum niet zo woestijnachtig als het er uit ziet. Eerst is hij bewoond. Men vindt er eveneens opmerkelijke archeologische plaatsen maar ook vooral, is hij de woonplaats van talrijke endemische plantaardige en dierlijke soorten. De mooiste tulpenperken van de wereld, zijn niet in Nederland maar wel rond het Woestijn Station van Repetek in Turkmenistan tussen vijftien mei en eind juni te zien. Op dit ogenblik wordt Kara Kum op 80.000 km² gebloeid. Drie maal België!

De weg van Repetek is eveneens die van Oezbekistan, van Boekhara, Samarkand en Toškent. Drie wonderen van archeologie, architectuur en natuur.